Executive order
Een presidentieel decreet
Wat is een executive order?
Een executive order (presidentieel decreet) is een geschreven opdracht, instructie of richtlijn ondertekend door de Amerikaanse president. De bevoegdheid hiervoor komt uit de Amerikaanse grondwet.
Met een executive order kan bijvoorbeeld beleid worden gemaakt of prioriteit gegeven worden aan bepaalde onderwerpen die de president belangrijk vindt.
- Een executive order is geen wet. Het is een decreet van de president die binnen de kaders van de wetgeving moet blijven.
- Een executive order kan aangevochten worden bij de rechtbanken.
- Presidenten kunnen executive orders van hun voorgangers terugdraaien.
Executive orders worden bijvoorbeeld ook ingezet in tijden van een crisis of oorlog.
Wat mag wel en niet?
Wat wel mag
Een executive order kan bijvoorbeeld:
- Overheidsinstanties instructies geven hoe wetten gevolgd moeten worden.
- Commissies creeëren.
- Inspelen op internationale gebeurtenissen voor buitenlandbeleid.
Wat niet mag
Een executive order heeft niet deze bevoegdheden.
- De grondwet aanpassen.
- Belastinggeld uitgeven op een manier die geen toestemming heeft van het Congres.
- Beslissingen terugdraaien van het Hooggerechtshof.
- Bestaande wetgeving ongedaan maken.
- Nieuwe wetten erdoorheen drukken.
Voorbeelden van executive orders
Klimaatakkoord Parijs
Donald Trump trok de VS terug uit het klimaatakkoord van 2015 die in Parijs werd ondertekend. Joe Biden ondertekende daarna een executive order om de VS weer te laten aansluiten bij het akkoord.
Opsluiten van Amerikanen van Japanse afkomst
Tijdens de Tweede Wereldoorlog ondertekende Franklin Roosevelt een decreet waarmee het mogelijk was om Amerikanen van Japanse afkomst op te sluiten in kampen. Roosevelt vreesde voor sabotage op Amerikaans grondgebied. De VS waren op dat moment in oorlog met Japan.